Opgericht in 2004

Digitaal nieuwsbericht maart 2026

22 jaar RecyBEM: hoe het begon

Op 1 april is het 22 jaar geleden dat RecyBEM werd opgericht. Een collectieve uitvoeringsorganisatie van de bandenbranche die als voorbeeld dient voor de hele wereld. De basis werd gelegd in een periode waarin overheid en marktpartijen hun rollen opnieuw moesten definiëren. We spraken founding father Jaap Adrian en bestuurslid van het eerste uur Frans van Lenten hierover.

Rond 2000 begon het ministerie van VROM serieus werk te maken van het concept van productverantwoordelijkheid voor onder meer autobanden. "Binnen onze branche moesten we opnieuw gaan uitvinden hoe iedereen zich tot elkaar verhield", zegt Jaap Adrian, een van de grondleggers van RecyBEM. "De fabrikanten waren op dat moment nog niet klaar voor definitieve afspraken over bandrecycling en bandvernieuwing."

Adrian werd gevraagd het secretariaat op zich te nemen, maar zag dat dit meer vroeg dan bestuurlijke afstemming alleen. "Toen heb ik gezocht naar een professional die samen met mij wilde optrekken om dat te gaan vormgeven." Die rol werd ingevuld door Kees van Oostenrijk, destijds voorzitter van de NVR (de Nederlandse Vereniging van Rubberfabrikanten). "Kees was meteen in." Samen gingen Adrian en Van Oostenrijk aan de slag om vanuit de Vereniging Band & Milieu een uitvoeringsstructuur te maken.

Meer dan een vereniging
Al snel werd duidelijk dat een vereniging alleen niet volstond. Er moest geld worden geïnd, contracten worden gesloten en uitvoering worden georganiseerd. Daarom werd een stichting opgericht voor de financiële stromen en een BV voor het aangaan van commerciële contracten met inzamelaars en herverwerkers. "We hadden een vereniging, we hadden een stichting, we hadden een BV."

Transparantie was essentieel. De organisatie moest volgens Adrian 'volstrekt zelfstandig' en 'doorzichtig' zijn. Daarom werd een externe accountant aangesteld die uitsluitend voor de organisatie werkte.

Een systeem in een spanningsveld
"Belangrijk voor ons systeem was dat bandendistributeurs vanaf het begin ook zijn aangehaakt," zegt Adrian. Frans van Lenten, CFO van Van den Ban, was vanaf het begin betrokken bij de totstandkoming van het collectieve systeem RecyBEM. Hij vertegenwoordigde de kant van de distributeurs en importeurs en zat daarmee aan tafel op het moment dat de branche moest besluiten hoe zij met de nieuwe wettelijke producentenverantwoordelijkheid zou omgaan. Toen de wetgeving er lag, moest de sector kiezen: "We hebben serieus overwogen om het, gezien onze omvang als groep, de verantwoordelijkheden zelf te organiseren. Maar na gesprekken zagen we in dat een collectieve aanpak verstandiger was. Dat was uiteindelijk voor de hele branche beter."

De uitvoeringsorganisatie bevond zich in een krachtenveld van drie groepen: de overheid, die naleving eiste; producenten en distributeurs, die een nieuwe verplichting kregen; en inzamelaars, die ineens via één centrale partij zouden gaan werken in plaats van via directe commerciële relaties. "De gesprekken waren niet eenvoudig, maar uiteindelijk werd voldoende draagvlak gevonden om het systeem te laten functioneren", zegt Adrian.

Verder kijken dan inzameling
In de jaren daarna werd niet alleen gewerkt aan uitvoering, maar ook aan doorontwikkeling. Er kwam een promotieonderzoek bij de Universiteit Twente. Jaap Adrian: "Iemand is daar cum laude op afgestudeerd, dus dat was een geweldig groot succes."
Daarnaast werd het Nederlandse systeem internationaal gepresenteerd, onder meer in Brussel en in Japan. "Kees en ik zijn met een groepje naar Tokio gegaan en daar hebben wij een uiteenzetting gegeven over ons managementsysteem."

Een gezamenlijke opbouw
Terugkijkend typeert Adrian de beginjaren niet als een soloproject, maar als een gezamenlijke inspanning van bestuur, branche en uitvoerders. "Wat Kees van Oostenrijk heel goed heeft gedaan, is de menselijke maat in de zaak." Die menselijke benadering hielp in overleggen met ministerie en marktpartijen, maar het systeem stond of viel met collectieve inzet en bestuurlijke keuzes van de hele branche.

Tweeëntwintig jaar na de oprichting is zichtbaar wat die beginfase heeft opgeleverd: een gestructureerde, transparante organisatie die uitvoering geeft aan producentenverantwoordelijkheid voor autobanden in Nederland. Wat op 1 april 2004 begon als een reactie op wetgeving, groeide uit tot een blijvend onderdeel van de sectorstructuur.