UPTYRE

Band 2026-1, februari 2026

Op weg naar circulaire bandenproductie

De volgende stap in rubberrecycling: vóór devulkaniseren zuiver selecteren

UPTYRE, een samenwerking van tien partijen uit de hele bandenketen werkt aan iets wat de sector al jaren probeert te bereiken: rubber terugbrengen in het productieproces van een nieuwe band. Niet door simpelweg het bestaande proces van devulkanisatie te verfijnen, maar ook door de stap ervoor radicaal te verbeteren. Die nieuwe aanpak begint nu vruchten af te werpen. Voor het eerst zijn er concrete resultaten op productieschaal die hoop geven op echte circulariteit. Binnen UPTYRE zijn de eerste testproeven veelbelovend. Zelfs zodanig dat een sprong mogelijk lijkt te worden van 2 naar 10 procent inmenging van gerecycled rubbermateriaal in nieuwe banden.

Dat is voor het eerst dat we zulke resultaten zien", zegt Michiel van Koeverden, Manager Regulatory Affairs Europe bij Apollo Tyres (EU). "We staan nog aan het begin, maar dit is echt veelbelovend." Volgens Van Koeverden ligt de sleutel niet alleen in de chemie van het devulkaniseren zelf, maar ook in de kwaliteit van het materiaal dat het proces ingaat. "De heilige graal is niet alleen devulkanisatie", zegt hij. "Het echte verschil zit in wat eraan voorafgaat: het extreem nauwkeurig sorteren en combineren van het juiste rubbersoorten. Alleen dan houd je aan het eind een grondstof over die écht opnieuw bruikbaar is in een band."

UPTYRE staat voor Unique Process Solutions for Advanced Recycling of Car Tyres. Het consortium, gecoördineerd door RecyBEM, omvat tien partners uit de hele bandenketen: van inzamelaars en recyclers tot universiteiten en meettechnologiebedrijven. Het doel: een volledig circulaire keten creëren waarin banden eindigen als grondstof voor nieuwe banden. De focus ligt daarbij op de eerste stappen van het recyclingproces: detectie, sortering en scheiding. "Een autoband is geen homogeen product", zegt Van Koeverden. "Er zitten tien tot vijftien verschillende rubbermengsels in, allemaal met eigen eigenschappen. Het loopvlak, de zijkant, de binnenvoering – elk deel vraagt om een andere benadering." UPTYRE probeert die verschillen te benutten in plaats van te negeren. Met geavanceerde sensortechnieken zoals spectrometrie en spectrografie worden de verschillende lagen en mengsels van banden nauwkeurig in kaart gebracht. Zo wordt duidelijk welke stromen bij elkaar passen en welke niet. Het rubber van een zomerband van merk A kan bijvoorbeeld prima mengen met dat van merk B, maar niet met dat van merk C", legt Van Koeverden uit. "Als we dat vooraf weten, kunnen we batches vormen die veel zuiverder zijn. Dat maakt het eindresultaat van devulkanisatie enorm veel beter."

De betrokkenheid van Apollo Tyres zorgt ervoor dat de praktijk steeds meeweegt in het onderzoek. Van Koeverden spreekt met zichtbaar plezier over zijn rol: "Ik heb letterlijk 25 jaar banden in mijn handen gehad. Tot mijn knieën in de modder. Nu mag ik vanuit de praktijk meedenken over hoe we ze circulair kunnen maken." Die praktijkkennis is cruciaal. "Onderzoekers kunnen veel in het lab", zegt hij, "maar het moet uiteindelijk ook werken in de fabriek. We brengen dus niet alleen data, maar ook inzicht in wat technisch en commercieel haalbaar is." De onderzoekers van Windesheim en de Universiteit Twente ontwikkelen intussen methodes om de materiaalsamenstelling laag voor laag te meten. Daarmee ontstaat voor het eerst een 'rubber-DNA': een profiel van de chemische bouwstenen van elk deel van de band. Dat vormt de basis om gericht te kunnen sorteren, in plaats van alles tot één ongedifferentieerde massa te vermalen. De eerste resultaten De eerste proeven zijn veelbelovend. Binnen het project werd één type zomerband volledig ontleed. Het loopvlak werd losgemaakt, tot fijn granulaat vermalen en gedevulkaniseerd. "De uitkomst was beter dan we ooit hadden gezien", zegt Van Koeverden. "Nog niet goed genoeg voor een nieuw loopvlak, maar een veel hoger niveau dan eerdere pogingen." De test bevestigt wat velen al vermoedden: zuiverheid loont. Door mengsels van vergelijkbare samenstelling te gebruiken, stijgt de kwaliteit van het gerecyclede rubber aanzienlijk. Nu wordt onderzocht of ook loopvlakken van verschillende merken (zoals Vredestein, Michelin en Pirelli) voldoende overeenkomsten vertonen om gecombineerd te worden zonder kwaliteitsverlies. "Het is puzzelwerk", zegt Van Koeverden. "We willen precies weten welke mengsels elkaar versterken en welke juist niet. Pas dan kunnen we consistent materiaal leveren dat bruikbaar is voor nieuwe toepassingen."

Vandaag de dag bestaat een nieuwe autoband nog maar voor zo'n twee procent uit gerecycled rubber. Dat percentage is al jaren hetzelfde. Volgens Van Koeverden komt dat doordat de kwaliteit van het herwonnen materiaal nooit hoog genoeg was om veilig bij te mengen in kritische onderdelen. Toch wordt de druk om dat aandeel te verhogen steeds groter. De Europese ontbossingsverordening (EUDR) verbiedt sinds eind 2020 de aanleg van nieuwe rubberplantages, terwijl de vraag naar banden blijft stijgen. "We moeten dus meer doen met het materiaal dat we al hebben", zegt Van Koeverden. "En dat betekent: hogere kwaliteit recycling." Dankzij UPTYRE lijkt die stap eindelijk binnen bereik. "Waar we vroeger blij waren met 2 procent, denken we nu dat 4 of 10 procent haalbaar wordt", zegt hij. "Voorzichtig, – we zijn er nog lang niet – maar technisch lijkt het voor het eerst mogelijk."

Het uiteindelijke doel van UPTYRE is de zogenaamde band-in-band-aanpak: het rubber uit oude banden hergebruiken in nieuwe banden. Niet in speelplaatsen of wegen, maar terug in het product waar het vandaan komt. Dat vraagt om meer dan alleen technologie. Het vergt afstemming tussen alle schakels in de keten: inzameling, sortering, verwerking en productie. RecyBEM fungeert als ketenregisseur, terwijl Apollo Tyres praktijkdata levert, Kargro Recycling en Rubber Resources zich richten op verwerking, en Windesheim en de Universiteit Twente het onderzoek uitvoeren. "De kracht van UPTYRE is samenwerking", zegt Van Koeverden. "Iedereen brengt zijn eigen expertise in. Windesheim onderzoekt de chemie, RecyBEM kent de logistiek van inzameling, wij weten wat in de fabriek werkt. Samen kunnen we iets bereiken wat niemand alleen voor elkaar krijgt."

In veel recyclingprojecten ligt de nadruk op devulkanisatie of pyrolyse. Maar beide processen hebben beperkingen. Pyrolyse, waarbij rubber wordt verhit tot olie en roet, levert veel restmateriaal op en kost veel energie. Devulkanisatie is efficiënter – 100 kilo in levert bijna 100 kilo materiaal terug – maar alleen als het ingangsmateriaal zuiver is. "Het is simpel", zegt Van Koeverden. "Als je allerlei soorten rubber door elkaar hakt en dat devulkaniseert, krijg je een product dat geschikt is als mengel voor bijvoorbeeld speeltuintegels, maar niet om in banden te verwerken. Daarvoor moeten we eerst zorgen dat het beginmateriaal minder gemengd is. Pas dan heeft devulkanisatie echt zin." Die benadering maakt UPTYRE uniek: het project kijkt niet naar de chemische eindfase, maar naar het hele proces dat daaraan voorafgaat. Het is een integrale benadering waarin detectie, sortering, scheiding en kwaliteitscontrole even belangrijk zijn als de chemie zelf.

De volgende uitdaging is opschaling. De huidige proeven vinden nog grotendeels in laboratoriumomstandigheden plaats. Maar om echt impact te hebben, moet het proces geschikt zijn voor grootschalige productie. "Het is mooi als het in het lab lukt", zegt Van Koeverden, "maar het moet ook werken bij duizenden kilo's rubber per dag. De kwaliteit moet constant blijven, week na week. Dat is nog een flinke stap." Toch is hij optimistisch. "We zien nu al dat de chemische eigenschappen veel beter behouden blijven dan we dachten. En als de kosten concurrerend worden met nieuw materiaal – wat steeds realistischer lijkt – dan kan dit heel groot worden."

Wat UPTYRE laat zien, is dat circulariteit in de bandenbranche niet langer toekomstmuziek is. De combinatie van nauwkeurige scheiding, geavanceerde meting en gecontroleerde devulkanisatie opent de deur naar een nieuwe generatie gerecycled rubber.Voor Europa is dat relevant in meer dan één opzicht: het verkleint de afhankelijkheid van natuurrubber uit Azië, vermindert CO2-uitstoot, en past in de bredere duurzaamheidsdoelen van de industrie. "We staan pas aan het begin", besluit Van
Koeverden. "Maar de eerste resultaten laten zien dat het kán. Voor het eerst in jaren zie ik mensen in onze sector echt enthousiast worden over de mogelijkheden voor band-in-band. Dat zegt iets.